Verbeteren samenwerken formele en informele zorg
Goede zorg draait niet alleen om professionele inzet, maar ook om de waardevolle bijdrage van naasten, mantelzorgers en vrijwilligers. Toch blijkt in de praktijk dat de samenwerking tussen formele en informele zorg niet altijd vanzelf gaat. Verschillen in verwachtingen, communicatie en beschikbare ondersteuning kunnen leiden tot knelpunten.
Dit project richtte zich in 2025 op het verbeteren van die samenwerking, zodat bewoners profiteren van een sterkere gezamenlijke aanpak en medewerkers beter ondersteund worden. Met steun van de regionale transitiemiddelen van het CZ Zorgkantoor (namens het ministerie van VWS) werkten vijf ZorgScala-organisaties aan dit project.
Samen leren in de praktijk
Om te begrijpen wat nodig is voor optimale samenwerking zijn in 2025 verschillende sessies georganiseerd waarin medewerkers, mantelzorgers en vrijwilligers met elkaar in gesprek gingen over hun ervaringen, behoeften en knelpunten. Hieruit bleek een brede bereidheid om samen te werken, met een gedeelde ambitie om de cliënt centraal te stellen. Tegelijkertijd werd duidelijk dat succesvolle samenwerking vraagt om heldere kaders, duidelijke communicatie en wederzijds vertrouwen. Mantelzorgers willen graag betekenisvol bijdragen, maar niet worden gezien als vervanging van professionals.
De gesprekken brachten drie thema’s naar voren: erkenning en waardering van ieders rol en deskundigheid, goede communicatie en afstemming met vaste aanspreekpunten en duidelijke afspraken, en voldoende ondersteuning en borging via scholing, beleid en systemen. Deze inzichten vormden de basis voor het ontwikkelen van omgangsregels, een escalatieladder en een eerste gezamenlijke visie op informele zorg.
Scholing en cultuurverandering
Naast praktische hulpmiddelen is ingezet op scholing en kennisdeling. Medewerkers, vrijwilligers en mantelzorgers kregen trainingen aangeboden, zoals omgaan met weerstand en omgaan met verlies, en er zijn pilots gestart met modulair onderwijs en e-learnings. Activiteitenbegeleiders zijn opgeleid tot welzijnscoaches, met extra aandacht voor de inzet van informele zorg. Familieavonden en vrijwilligerscafés droegen bij aan ontmoeting, dialoog en het versterken van onderlinge relaties.
Deze activiteiten laten zien dat samenwerking met informele zorg niet alleen vraagt om nieuwe werkwijzen, maar ook om een cultuurverandering. Het onderwerp staat inmiddels stevig op de agenda en wordt meegenomen in onboarding, teamontwikkeling en managementoverleggen.
Resultaten en impact
De basis voor duurzame samenwerking tussen formele en informele zorg is gelegd. Het project heeft geleid tot toepasbare inzichten en breed gedragen aandacht voor gelijkwaardigheid, vertrouwen en verbondenheid. Teams en mantelzorgers zijn in kleine, concrete stappen anders gaan samenwerken, met meer ruimte voor gesprek en maatwerk. De aanpak werkt: medewerkers voelen zich beter ondersteund, mantelzorgers voelen zich serieuzer genomen en bewoners profiteren van meer samenhang in hun zorg en welzijn. Hiermee ontstaat een sterkere basis voor gezamenlijke zorg en ondersteuning, waarbij formeel en informeel elkaar niet vervangen, maar aanvullen.